Oude meter vervangen voor 2027: moet dat echt?

Kort antwoord: ja, het moet. Sinds 1 januari 2026 verplicht de Energiewet dat elke woning en kleine bedrijfsruimte een meter heeft die verbruik en teruglevering apart registreert. Analoge draaischijfmeters en digitale eenrichtingsmeters voldoen daar niet aan. De vervanging is gratis als je binnen zes weken na de brief van je netbeheerder een afspraak maakt. Blijf je weigeren, dan kan de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) een dwangsom opleggen: tot € 300 zonder zonnepanelen en tot € 1.650 met zonnepanelen.

Hieronder lees je hoe de procedure verloopt, wat je zelf mag kiezen, en waarom de boete voor zonnepaneelbezitters ruim vijf keer zo hoog is.

Om welke meters gaat het?

Twee typen moeten weg:

• De analoge meter, ook wel ferrarismeter of draaischijfmeter. Herkenbaar aan het ronde draaiende schijfje en de mechanische cijferrolletjes. Deze heeft één telwerk en meet dus alleen het saldo van wat er in en uit gaat.
• De digitale eenrichtingsmeter. Een oudere digitale meter die wel een schermpje heeft, maar teruglevering niet apart bijhoudt.

Heb je al een digitale meter met vier telwerken of een slimme meter, dan verandert er niets en hoef je niets te doen. Een slimme meter herken je aan de P1-poort, meestal achter een klepje: dat is de aansluiting waarop je een verbruiksmeter kunt koppelen.

Twijfel je? Kijk op de meter zelf welke netbeheerder erop staat en bel die, of check je netbeheerder via je postcode.

Waarom moet die meter weg?

De nieuwe Energiewet trad op 1 januari 2026 in werking en verving de oude Gaswet en Elektriciteitswet. Daarin staat dat alle kleine aansluitingen een meter moeten hebben die stroomstromen apart kan meten.

De reden is praktisch. Een analoge meter is gebouwd voor eenrichtingsverkeer: stroom van de centrale naar de woning. Inmiddels wekken ruim twee miljoen huishoudens zelf op en gaat de stroom twee kanten op. Een meter met één telwerk kan die twee stromen niet uit elkaar houden, en dat is nodig om netcongestie te beperken én om kosten, belastingen en vergoedingen correct te berekenen.

Dat laatste wordt vanaf volgend jaar bepalend, want de salderingsregeling stopt op 1 januari 2027. Vanaf dat moment wordt teruggeleverde stroom niet meer weggestreept tegen je verbruik, maar apart afgerekend tegen een terugleververgoeding. Dat kan alleen als je meter beide stromen los registreert.

Van de ruim acht miljoen aansluitingen is inmiddels het overgrote deel omgewisseld. Er stonden begin 2026 nog ongeveer 500.000 verouderde meters.

Hoe de vervanging in zijn werk gaat

Je hoeft zelf niets te ondernemen tot je bericht krijgt. Netbeheerders werken buurt voor buurt en sturen een aanbiedingsbrief zodra jouw wijk aan de beurt is. Die brief gaat naar de persoon op wiens naam het energiecontract staat.

1. Je ontvangt de aanbiedingsbrief. Vanaf dat moment loopt de termijn van zes weken.
2. Je kiest je meter. Digitaal of slim — zie de volgende paragraaf.
3. Je maakt een afspraak, via de QR-code in de brief of telefonisch.
4. De monteur komt langs. De afspraak duurt maximaal een uur. Je hebt in die tijd even geen stroom en gas. Er moet iemand van achttien of ouder thuis zijn, en de meterkast moet leeg zijn.
5. De oude meter gaat mee terug en de monteur legt uit hoe de nieuwe werkt.

Let op die zes weken. Maak je binnen zes weken een afspraak, dan is de plaatsing kosteloos. Doe je dat later, dan vervalt het gratis aanbod en mag je netbeheerder plaatsingskosten in rekening brengen.

Digitale meter of slimme meter: je mag zelf kiezen

Dit is het stukje dat veel mensen missen. De wet schrijft niet voor dát je een slimme meter moet nemen, alleen dat je meter geschikt moet zijn. Je hebt drie opties:

1. Een digitale meter zonder communicatiemodule. Meet verbruik en teruglevering apart, maar heeft geen verbinding. Je geeft zelf je meterstanden door aan je leverancier.

2. Een slimme meter met communicatie aan. Geeft standen automatisch door, geeft je maandelijks inzicht in je verbruik en is nodig als je een dynamisch energiecontract wilt of op dal- en piekuren wilt sturen.

3. Een slimme meter met de communicatie uitgezet. Fysiek dezelfde meter, maar het automatisch doorsturen staat uit. Je geeft dan zelf je standen door.

Die derde optie is het overwegen waard als je twijfelt over privacy. Je houdt de deur open: mocht je later toch willen overstappen op sturen op uurprijzen of een thuisbatterij, dan hoeft er geen monteur meer langs te komen. Kies je een digitale meter zonder module, dan is die stap later een nieuwe meterwissel.

Voor de wet maakt de keuze niet uit. Voor je eigen mogelijkheden na 2027 wel.

Wat gebeurt er als je weigert?

De handhaving verloopt in stappen, en die zijn openbaar vastgelegd.

Stap 1. Heb je zes weken na de aanbiedingsbrief geen afspraak gemaakt, dan meldt je netbeheerder dat bij de RDI. Je komt daarmee onder toezicht te staan.

Stap 2. De RDI herinnert je eraan een afspraak te maken en legt uit wat de gevolgen zijn van niet meewerken. Er wordt ook telefonische hulp aangeboden.

Stap 3. Blijf je weigeren, dan volgt een last onder dwangsom: de opdracht om alsnog mee te werken binnen een bepaalde termijn, met een geldbedrag als je dat niet doet.

De bedragen verschillen per situatie:

Er wordt elke drie weken gecontroleerd of de overtreding nog voortduurt. Loopt die door, dan wordt het bedrag opnieuw in rekening gebracht, tot maximaal drie keer.

(*) de RDI geeft aan dat ze kunnen worden aangepast als de marktomstandigheden veranderen.

Drie dingen die mensen vaak verkeerd inschatten:

• Betalen koopt je er niet uit. De meewerkingsplicht blijft bestaan nadat je de dwangsom hebt betaald.
• Het kan opnieuw. De RDI kan een tweede last onder dwangsom opleggen, en bij herhaling loopt het bedrag verder op.
• Alsnog meewerken helpt wel. Maak je alsnog een afspraak, dan zet de RDI de procedure tijdelijk stop tot de nieuwe meter geplaatst is.

Waarom de dwangsom voor zonnepaneelbezitters vijf keer zo hoog is

Een terugdraaiende draaischijfmeter meet alleen het saldo. Alles wat je overdag teruglevert, draait de teller terug — zonder dat je leverancier ziet hóéveel je hebt teruggeleverd. In de praktijk betekent dat vaak dat er geen terugleverkosten worden berekend, want die zijn gebaseerd op geregistreerde teruglevering.

Wie zijn oude meter houdt, heeft dus in 2026 een financieel voordeel ten opzichte van iemand met een nieuwe meter. De RDI zegt zelf dat de hoogte van de dwangsommen gebaseerd is op het voordeel dat op dit moment te behalen valt door de vervanging uit te stellen. Het bedrag is bewust hoger dan wat uitstel oplevert.

En dat voordeel verdampt hoe dan ook. Vanaf 1 januari 2027 kun je sowieso niet meer salderen. Uitstel levert je dan niets meer op, terwijl je nog steeds in overtreding bent en zonder geschikte meter geen correcte afrekening kunt krijgen.

Wat betekent dit voor je saldering?

Twee dingen, en die worden vaak door elkaar gehaald.

Tot en met 31 december 2026 verandert er niets aan je recht om te salderen. Ook met een nieuwe digitale of slimme meter saldeer je dit jaar gewoon door. De meterwissel is geen afschaffing van saldering; dat is een aparte wetswijziging. Hoe werkt salderen.

Wat wél kan veranderen, zijn de terugleverkosten. Zodra je teruglevering apart geregistreerd wordt, kan je leverancier daar kosten voor rekenen. Hoeveel dat is, staat in de voorwaarden van je contract. Check die voordat de monteur komt, dan weet je waar je aan toe bent.

Vanaf 2027 is de meter alleen nog een meetinstrument: je verbruik wordt volledig afgerekend en je teruglevering levert een terugleververgoeding op. Wat dat concreet met je rekening doet, lees je in ons artikel over wat het einde van salderen voor je zonnepanelen betekent.

Huur je een woning?

Staat het energiecontract op jouw naam, dan ben jij verantwoordelijk voor de meterwissel. Je kiest zelf de meter en maakt zelf de afspraak. Overleg wel even met je verhuurder, want soms moet de meterkast worden aangepast.

Je verhuurder kan de wissel niet tegenhouden: de meter is eigendom van de netbeheerder, en het vervangen ervan geldt niet als een structurele aanpassing aan de woning.

De uitzonderingen

Er zijn er drie, en ze gelden voor vrijwel niemand thuis:

• Onbemeten aansluitingen met een voorspelbaar verbruik, zoals straatverlichting of lichtborden.
• Situaties waarin vervanging technisch niet mogelijk is. Je netbeheerder beoordeelt dat, niet jijzelf.
• Aansluitingen op een gesloten distributiesysteem, bijvoorbeeld bedrijven met een eigen afgescheiden net.

Een oude meterkast, een lastige plek of “ik wil het niet” vallen hier niet onder.

Wat je nu het beste kunt doen

1. Kijk in je meterkast. Draaischijf of geen apart telwerk voor teruglevering? Dan komt de brief nog.
2. Wacht de brief rustig af. Zelf bellen hoeft niet; netbeheerders werken per buurt.
3. Kies vooraf welk type meter je wilt, zodat je de monteur meteen kunt zeggen wat je wilt.
4. Maak binnen zes weken je afspraak. Dat is het verschil tussen gratis en betalen.
5. Lees je contractvoorwaarden na op terugleverkosten, zodat de eerste jaarafrekening na de wissel je niet verrast.

---

Weten wat 2027 jou gaat kosten?

De meterwissel is een formaliteit. De echte vraag komt op 1 januari 2027, wanneer je teruggeleverde stroom nog maar een fractie waard is van wat je ervoor terugkrijgt aan het stopcontact.

---

Veelgestelde vragen

Is het vervangen van mijn oude meter echt verplicht? Ja. Sinds 1 januari 2026 verplicht de Energiewet dat elke kleine aansluiting een meter heeft die verbruik en teruglevering apart meet. Analoge meters en digitale eenrichtingsmeters voldoen daar niet aan.

Wat kost het om mijn meter te laten vervangen? Niets, mits je binnen zes weken na de aanbiedingsbrief van je netbeheerder een afspraak maakt. Maak je die afspraak later, dan mag je netbeheerder plaatsingskosten rekenen.

Kan ik een slimme meter weigeren? Je kunt de slimme meter weigeren, maar de meterwissel zelf niet. Je mag kiezen voor een digitale meter zonder communicatiemodule, of voor een slimme meter waarvan het automatisch doorsturen is uitgezet. In beide gevallen geef je zelf je meterstanden door.

Hoe hoog is de boete als ik blijf weigeren? De RDI kan een last onder dwangsom opleggen van € 100 per constatering zonder zonnepanelen, tot maximaal € 300. Met zonnepanelen is dat € 550 per constatering, tot maximaal € 1.650. Er wordt elke drie weken gecontroleerd, en betalen heft de verplichting niet op.

Kan ik na de meterwissel nog salderen? Ja, tot en met 31 december 2026 saldeer je gewoon door. Per 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling voor iedereen, ongeacht welke meter je hebt.

Ik huur. Wie regelt de vervanging? Staat het energiecontract op jouw naam, dan doe jij dat zelf: je kiest de meter en maakt de afspraak. Overleg vooraf met je verhuurder als de meterkast mogelijk aangepast moet worden.